Bacaklarda şişlik, tıbbi adıyla ödem, vücut dokularında fazla sıvının birikmesiyle ortaya çıkar. MedlinePlus‘a göre ödem geliştiğinde kan bacaklardan yukarı doğru dolaşmakta güçlük çeker; bu durum kanın toplardamarlarda birikmesine, çevre dokulara sızmasına ve şişliğe yol açar.
Ödem vücudun herhangi bir yerinde gelişebilse de Cleveland Clinic‘e göre en sık bacaklar, bilekler ve ayaklarda görülür. Özellikle yaşlılık ve gebelik döneminde yaygınlaşan bu durum; uzun süre hareketsiz kalmak, yüksek sodyumlu beslenmek veya tansiyon ve sinir ağrısı gibi rahatsızlıklar için kullanılan bazı ilaçlar nedeniyle de ortaya çıkabilir.
Hafif ya da geçici ödem söz konusu olduğunda evde uygulanabilecek bazı yaşam tarzı değişiklikleri şişliği azaltmaya yardımcı olabilir. İşte göz önünde bulundurmanız gereken 5 strateji.
1. Kompresyon çorabı kullanın
Sağlık uzmanları şişliği azaltmak için sıklıkla kompresyon çorabı önermektedir. Bu çoraplar sıradan çoraplardan farklıdır: Harvard Health Publishing‘e göre kompresyon çorapları bacaklara hafif baskı uygulayarak alt vücutta biriken kanın kalbe doğru geri dönmesini kolaylaştırır. Bu mekanizma, sıvının bacaklarda birikmesini önlemeye yardımcı olur; şişliği ve buna eşlik eden ağrıyı azaltabilir.
Kompresyon çorabı seçerken doğru beden ve basınç düzeyini belirlemek için hekiminize danışmanız önerilir.
2. Bacaklarınızı yukarı kaldırın
Şişlikle başa çıkmanın bir diğer etkili yolu bacakları, tercihen kalp seviyesinin üzerine kaldırmaktır. Dinlenirken bacaklarınızın altına bir ya da iki yastık koymak ya da yerde uzanırken ayaklarınızı duvara yaslamak bu amaca hizmet eder.
Cleveland Clinic, yükseltmenin bacaklardaki fazla sıvının kalbe doğru drene olmasını teşvik ettiğini ve bu sayede şişliğin azalabileceğini belirtiyor. Gün içinde birkaç kez 15-20 dakika uygulamak yeterli olabilir.
3. Daha fazla yürüyün
Ödem kan dolaşımını doğrudan olumsuz etkileyebilir; hareketsiz kalmak ise bu etkiyi daha da derinleştirebilir. Artrit Vakfı, yürüyüşün genel sağlık üzerindeki pek çok olumlu etkisi arasında kan dolaşımını güçlendirme ve kalbi destekleme özelliğini öne çıkarıyor.
Yürürken bacak kasları aktive olur. Mayo Clinic‘e göre bu kasılmalar lenfatik drenajı destekler ve fazla sıvının kalbe doğru pompalanmasına yardımcı olur. Düzenli ve tempolu yürüyüşler, ödem yönetiminde en erişilebilir ve etkili adımlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Kegel egzersizi nedir, nasıl yapılır? başlıklı yazımızda da ele aldığımız gibi, düzenli hareket pek çok sağlık sorununu önlemede temel bir rol üstlenir.
4. Bacaklarınıza masaj yapın
Ödem tedavisini kendi ellerinizle uygulamak da mümkün. Mayo Clinic, bacaklardaki fazla sıvıyı yukarı doğru nazikçe iterek ya da ovarak yapılan öz masajın şişliği azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Daha kapsamlı bir yaklaşım için lenfatik drenaj masajı tercih edilebilir. Cleveland Clinic‘e göre bu masajda lisanslı bir masaj terapisti veya sağlık uzmanı, lenf düğümlerini uyararak şişmiş dokuları bu düğümlere doğru yönlendirip drenajı kolaylaştırır. Ancak lenfatik drenaj masajının herkes için uygun olmayabileceğini; bu nedenle uygulamadan önce bir sağlık uzmanına danışılması gerektiğini belirtmek gerekir.
5. Tuz tüketiminizi azaltın
Beslenme alışkanlıklarını düzenlemek de şişliği azaltmada etkili olabilir. Harvard Health Publishing, fazla sodyumun vücutta su tutulmasına neden olduğunu ve bu sıvı birikiminin şişliği tetikleyebildiğini vurguluyor. Bacak şişliği yaşıyorsanız ve yüksek sodyumlu bir diyet uyguluyorsanız tuz alımınızı kısıtlamak iyi bir başlangıç noktası olabilir.
Bununla birlikte, marketlerden alınan hazır ve paketli ürünlerin içerdiği sodyum miktarını gözden kaçırmak kolaydır. Gıda etiketlerini düzenli olarak kontrol etmek, farkında olmadan yüksek miktarda tuz tüketmenizi önlemeye yardımcı olur. 40 yaşından sonra içmemeniz gereken 7 içecek yazımızda da sodyum ve sıvı dengesi üzerindeki etkileri ele alınan bazı içecek alışkanlıklarına değindik.
Ne zaman bir uzmana başvurmalısınız?
Bu yaşam tarzı değişiklikleri hafif ve geçici ödem için iyi bir başlangıç noktası olsa da bacak şişliği fark ettiğinizde bir sağlık uzmanına danışmak her zaman yerinde bir adımdır.
Özellikle ev yöntemleriyle geçmeyen şişlik, altta yatan daha ciddi bir sağlık sorununa işaret ediyor olabilir. Bir hekim, şikayetlerinizin nedenini belirlemenize ve yaşam kalitenizi artıracak kişiselleştirilmiş tedavi seçenekleri sunmanıza yardımcı olabilir.
Pratik uygulama rehberi
- Gün içinde uzun süre oturuyorsanız her saat başı kısa bir yürüyüş yapın.
- Dinlenirken bacaklarınızı yastıkla destekleyerek kalp seviyesinin üzerine kaldırın.
- Kompresyon çorabı kullanmayı düşünüyorsanız uygun basınç düzeyini hekiminizle belirleyin.
- Paketli ve hazır gıdalardaki sodyum içeriğini düzenli olarak kontrol edin.
- Bacak masajını yukarı doğru, kalbe yönelik hareketlerle uygulayın.
- Şişlik geçmiyorsa ya da artıyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık uzmanına başvurun.
Bu sitede yer alan içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi bir tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili her türlü sorunuz için mutlaka doktorunuza veya profesyonel bir sağlık kuruluşuna danışın.
