Uyku apnesi, uyku sırasında nefes almanın defalarca durduğu ve yeniden başladığı ciddi bir uyku bozukluğu. ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü (NHLBI)‘ne göre bu durumun en tehlikeli yanı, pek çok kişinin farkında bile olmadan yıllarca yaşaması. Belirtiler gündüz yorgunluğuna ya da “sadece horluyorum” gerekçesiyle geçiştiriliyor. Oysa tedavi edilmeyen uyku apnesi kalp hastalığı, felç ve diyabet riskini artırabiliyor.
Gürültülü horlama
Mayo Clinic‘e göre yüksek sesli horlama, tıkayıcı uyku apnesinin en bilinen belirtilerinden biri. Ancak her horlamanın apne anlamına gelmediği gibi, apnesi olan herkesin de horlamadığını belirtmek gerekiyor. Horlama, hava yolu daraldığında oluşan titreşimden kaynaklanıyor; hava yolu tamamen kapandığında ise ses kesilip kişi nefessiz kalabiliyor.
Ne yapmalısınız: Horlama özellikle yüksek ve düzensizse, ya da yanınızdaki kişi solunumunuzun durduğunu fark ediyorsa, bu durumu bir hekimle paylaşmayı düşünebilirsiniz.
Gece boyunca boğulma veya nefes kesme hissiyle uyanma
Uyku apnesinin en belirgin ama çoğu zaman hatırlanmayan belirtilerinden biri gece ortasında ani bir boğulma, nefes alma güçlüğü veya irkilerek uyanma. Sleep Foundation‘a göre bu anlar birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebiliyor ve uyku sırasında gerçekleştiği için kişi bunu sıklıkla hatırlamıyor. Yakınları tarafından fark edilmesi çok daha olası.
Ne yapmalısınız: Gece ortasında sıklıkla irkilip uyandığınızı ya da nefes almakta zorlandığınızı fark ediyorsanız, bunu bir uyku uzmanıyla değerlendirmeniz önemli olabilir.
Sabah baş ağrısı ve ağız kuruluğu
Mayo Clinic’e göre sabahları tekrarlayan baş ağrısı ve ağız kuruluğu uyku apnesinin sık görülen ama genellikle göz ardı edilen belirtileri arasında. Gece boyunca tekrarlayan nefes durmaları kanda oksijen düzeyini düşürüyor; bu durum kan damarlarını genişletiyor ve sabah baş ağrısına zemin hazırlıyor. Ağzın açık kalması ise ağız kuruluğuna yol açıyor.
Ne yapmalısınız: Sabah baş ağrısı gün boyunca devam ediyorsa ve diğer belirtilerle birlikte görülüyorsa, doğrudan bir migren veya gerilim baş ağrısı olarak değil, uyku kalitesiyle bağlantılı olarak değerlendirmek faydalı olabilir.
Gündüz aşırı uyku hali ve yorgunluk
NHLBI’ye göre gündüz aşırı uyku hali ve süregelen yorgunluk, uyku apnesinin en yaygın ve en belirleyici belirtilerinden biri. Uyku sırasında defalarca kesintiye uğrayan nefes, derin uyku evrelerine geçişi engelliyor. Kişi saatler boyunca uyuduğunu düşünse de dinlenmiş olarak uyanmıyor. Bu durum konsantrasyon güçlüğüne, tepki süresinde yavaşlamaya ve araba kullanırken ani uyuma gibi tehlikeli sonuçlara yol açabiliyor. Uyku kalitesinin genel sağlık üzerindeki etkisi için kaygıyı kötüleştiren alışkanlıklar yazımıza göz atabilirsiniz.
Ne yapmalısınız: Yeterli uyku süresine rağmen gün içinde aşırı uyku hali yaşıyor ve monoton aktivitelerde uyuyakaldığınızı fark ediyorsanız, bir uyku uzmanına başvurmayı değerlendirebilirsiniz.
Gece sık idrara çıkma
Sleep Foundation’a göre geceyin uyku apnesinin sıkça fark edilmeyen bir belirtisi gece boyunca tekrarlayan tuvalet ihtiyacı. Normalde gece boyunca idrar üretimi azalıyor; ancak uyku apnesinde nefes durmalarının yarattığı fizyolojik stres bu dengeyi bozabiliyor. Uyku apnesi olan kişilerin neredeyse yarısında gece sık idrara çıkma görülüyor.
Ne yapmalısınız: Gece iki ya da daha fazla kez tuvalet ihtiyacıyla uyanıyorsanız ve bu durum süreklilik kazanmışsa, bunu yalnızca mesane sorunu olarak değil, uyku kalitesiyle ilişkili olarak da değerlendirmeniz faydalı olabilir.
Konsantrasyon güçlüğü ve unutkanlık
NHLBI’ye göre uyku apnesi öğrenme, odaklanma ve tepki verme gibi bilişsel işlevleri olumsuz etkiliyor. Gece boyunca sürekli kesintiye uğrayan uyku beyin işlevini zayıflatıyor; bu durum günlük hayatta dikkat dağınıklığı, karar verme güçlüğü ve kısa süreli bellek sorunları olarak kendini gösterebiliyor. Beyin sağlığını etkileyen faktörler hakkında daha fazla bilgi için beyin sağlığını koruyan alışkanlıklar yazımıza bakabilirsiniz.
Ne yapmalısınız: Yeterince uyuduğunuz halde konsantrasyon güçlüğü veya bellek sorunları yaşıyorsanız, uyku kalitesini değerlendiren bir muayene yaptırmayı düşünebilirsiniz.
Sinirlilik ve ruh hali değişimleri
Mayo Clinic’e göre uyku apnesi depresyon ve anksiyete belirtileriyle de ilişkilendiriliyor. Sürekli bozulan uyku döngüsü duygusal dengeyi olumsuz etkiliyor; kişi açıklayamadığı bir sinirlilik, huzursuzluk ya da motivasyon kaybı yaşayabiliyor. Bu belirtiler zaman zaman yalnızca psikolojik bir sorun olarak değerlendirilip, altta yatan uyku bozukluğu atlanabiliyor.
Ne yapmalısınız: Ruh hali değişimleri ya da sinirlilik uyku sorunlarıyla birlikte görülüyorsa, bu tabloyu bütüncül olarak bir hekimle değerlendirmeniz faydalı olabilir.
Yüksek tansiyon ve kalp ritim bozuklukları
NHLBI’ye göre tedavi edilmemiş uyku apnesi inme, kalp krizi ve yüksek tansiyon riskini artırabiliyor. Gece boyunca tekrarlayan oksijen düşüşleri kan basıncını yükseltiyor ve kalp-damar sistemini zorluyor. Kontrol altına alınamayan hipertansiyonu olan kişilerde uyku apnesinin de eşlik ettiği araştırmalarla ortaya konmuş durumda. Kalp ve damar sağlığını etkileyen faktörler hakkında daha fazla bilgi için kan şekerini iyileştirmeye yardımcı sabah alışkanlıkları yazımız faydalı bir perspektif sunuyor.
Ne yapmalısınız: İlaç kullanmanıza rağmen kontrol altına alınamayan yüksek tansiyonunuz varsa, bir uyku çalışması yaptırmayı hekiminizle görüşmeyi değerlendirebilirsiniz.
Bu sitede yer alan içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi bir tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili her türlü sorunuz için mutlaka doktorunuza veya profesyonel bir sağlık kuruluşuna danışın.
