Kan şekerinin yüksek olması — tıbbi adıyla hiperglisemi — her zaman kendini belli etmiyor. Mayo Clinic‘e göre belirtiler kan şekeri 180-200 mg/dL’nin üzerine çıkana kadar ortaya çıkmayabiliyor; üstelik bazı kişilerde yüksek kan şekeri yıllarca hiçbir belirti vermeden seyrediyor. Bu durum, tip 2 diyabeti olan kişilerin büyük çoğunluğunun tanıyı gecikmeli almasının temel nedenlerinden biri. Vücudun verdiği sessiz sinyalleri tanımak, erken müdahale için kritik önem taşıyor.
Aşırı susama ve sık idrara çıkma
Kan şekeri yükseldiğinde böbrekler fazla glikozü süzmek için daha fazla çalışmak zorunda kalıyor. NIDDK‘ya göre böbrekler bu yükü karşılayamadığında fazla glikoz idrarla atılıyor ve beraberinde vücut dokularından sıvı çekiyor. Bu süreç dehidrasyona, dolayısıyla şiddetli susama hissine yol açıyor. Susuzluğu gidermek için daha fazla su içmek ise idrara çıkma sıklığını daha da artırıyor.
Ne yapmalısınız: Yeterli su tüketiminize rağmen geçmeyen susama hissi ve olağandışı sık idrara çıkma fark ediyorsanız, bir kan şekeri testi yaptırmayı düşünebilirsiniz.
Açıklanamayan yorgunluk
Hücreler enerji üretmek için glikoza ihtiyaç duyuyor. Yeterli insülin yoksa ya da insülin etkisiz kalıyorsa glikoz hücrelere giremiyor; vücut enerji yoksunluğuna düşüyor. Mayo Clinic’e göre buna ek olarak sık idrara çıkmanın yol açtığı dehidrasyon da kronik bir yorgunluk ve halsizlik hissini pekiştiriyor. Kan şekeri ve enerji düzeyi ilişkisi hakkında daha fazla bilgi için kan şekerini iyileştirmeye yardımcı sabah alışkanlıkları yazımıza bakabilirsiniz.
Ne yapmalısınız: Yeterli uyku alıyor olmanıza rağmen geçmeyen yorgunluk, susama veya sık idrara çıkma gibi diğer belirtilerle birleşiyorsa bir hekime danışmayı değerlendirebilirsiniz.
Bulanık görme
Yüksek kan şekeri göz merceği de dahil olmak üzere vücut dokularından sıvı çekiyor. Cleveland Clinic‘e göre bu durum gözün odaklanma yeteneğini bozuyor ve geçici bulanık görmeye yol açıyor. Kan şekeri normale döndüğünde görme genellikle düzeliyor. Ancak uzun süre tedavi edilmeyen yüksek kan şekeri retinadaki damarlara kalıcı hasar verebiliyor.
Ne yapmalısınız: Gözlüğünüzü değiştirmenize rağmen düzelmeyen ya da gün içinde dalgalanan bulanık görme yaşıyorsanız, göz muayenesinin yanı sıra kan şekeri kontrolü de yaptırabilirsiniz.
Yaraların ve kesiklerin yavaş iyileşmesi
Yüksek kan şekeri dolaşımı bozuyor ve bağışıklık sisteminin işlevini zayıflatıyor. Amerikan Diyabet Derneği (ADA)‘ne göre bu durum küçük kesiklerin, çiziklerin ve yaraların iyileşmesini önemli ölçüde geciktiriyor. Özellikle ayak bölgesindeki yavaş iyileşen yaralar diyabette ciddi komplikasyonlara dönüşme riski taşıyor.
Ne yapmalısınız: Normalden çok daha uzun süre kapanmayan yaralar veya iyileşmeyen cilt sorunları fark ediyorsanız, bir hekime başvurmayı ertelemeyebilirsiniz.
El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
NIDDK’ya göre uzun süre yüksek seyreden kan şekeri sinirlere zarar verebiliyor; bu durum diyabetik nöropati olarak adlandırılıyor. Sinir hasarının en yaygın belirtisi el, ayak ve bacaklarda uyuşma, yanma veya karıncalanma hissi. Bu belirti sinsi biçimde geliştiği için ilk aşamalarda fark edilmesi zor olabiliyor. Sinir sağlığını destekleyen faktörler hakkında daha fazla bilgi için beyin sağlığını koruyan alışkanlıklar yazımıza göz atabilirsiniz.
Ne yapmalısınız: El ve ayaklarda süregelen uyuşma veya karıncalanma yaşıyorsanız, bu durumu hekiminize iletmeniz sinir hasarının erken tespiti açısından önem taşıyor.
Sık tekrarlayan enfeksiyonlar
Mayo Clinic’e göre yüksek kan şekeri bağışıklık sisteminin bakteri ve virüslerle savaşma kapasitesini azaltıyor. Bu nedenle yüksek kan şekeri olan kişiler özellikle diş eti enfeksiyonlarına, idrar yolu enfeksiyonlarına ve mantar enfeksiyonlarına karşı daha savunmasız hale geliyor. Tekrarlayan ya da tedaviye dirençli enfeksiyonlar, kan şekerinin kontrol altında olmadığına işaret edebilir.
Ne yapmalısınız: Enfeksiyonlar sık sık ya da normalden daha şiddetli seyrediyorsa, kan şekeri düzeylerinizi bir hekimle birlikte değerlendirmeyi düşünebilirsiniz.
Açlık hissi ve istemsiz kilo kaybı
ADA’ya göre insülin yetersizliğinde vücut glikozdan enerji üretemiyor; bunun yerine kas ve yağ dokusunu yakmaya başlıyor. Bu durum iştahın artmasına ve buna karşın beklenmedik kilo kaybına yol açabiliyor. Özellikle tip 1 diyabette bu belirtinin hızla gelişebildiği vurgulanıyor.
Ne yapmalısınız: Beslenme düzeninizde bir değişiklik olmaksızın istemsiz kilo kaybı yaşıyorsanız, bu durumu hekiminizle paylaşmanız önemli.
Baş ağrısı ve konsantrasyon güçlüğü
Cleveland Clinic’e göre yüksek kan şekeri beyin işlevini de etkiliyor: konsantrasyon güçlüğü, zihinsel bulanıklık ve baş ağrısı bu sürecin parçası. Kan şekerinin sürekli dalgalanması bilişsel performansı olumsuz etkiliyor; özellikle öğle saatlerinde belirginleşen bir zihinsel yorgunluk söz konusu olabilir. Yemek sonrası enerji düşüşleri ve zihinsel bulanıklık hakkında daha fazla bilgi için yemekten sonra kendinizi çok yorgun hissetmenizin nedenleri yazımıza bakabilirsiniz.
Ne yapmalısınız: Özellikle yemek sonrasında belirginleşen zihinsel bulanıklık veya konsantrasyon güçlüğü yaşıyorsanız, öğün sonrası kan şekeri tepkinizi takip etmek için hekiminize danışmayı düşünebilirsiniz.
Ne zaman hekime başvurmalısınız?
Mayo Clinic ve ADA, bu belirtilerden birkaçını bir arada yaşıyan kişilerin vakit kaybetmeden bir kan testi yaptırmasını öneriyor. Açlık kan şekeri testi ve HbA1c testi, kan şekerinin uzun vadeli seyrini değerlendiren temel göstergeler. NIDDK, özellikle diyabet aile öyküsü, fazla kilo veya hareketsiz yaşam tarzı gibi risk faktörleri taşıyanlar için düzenli taramanın büyük önem taşıdığını vurguluyor.
Bu sitede yer alan içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi bir tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili her türlü sorunuz için mutlaka doktorunuza veya profesyonel bir sağlık kuruluşuna danışın.
