Üretiminden tüketimine kadar geçen her aşamada besinlerin kirlenme olasılığı vardır. Besinlerde oluşan kirlenme farklı yollarla da olsa, besinlerde bozulmaya neden olur. Besin güvenliğini bozan ve kirlenmeye neden olan sağlığımızı tehdit edici bu etmenler 3 başlık altında incelenebilir.

Besin Güvenliğini Bozan Ve Kirlenmesine Yol Açan Nedenler

Fiziksel Kirlenme

Besinlerin yapısında bulunmaması gereken yabancı maddelerin oluşturduğu kirlenmedir. Fiziksel kirlenmeye besin olmayan maddeler, cam kırıkları, kıymık, metal parçaları, saç, tırnak, sinek vb. neden olabilir. Fiziksel riskler, gıda kaynaklı hastalıklara sebep olmasa da insan vücuduna zarar verebilirler.
Örneğin,

  • Taşlar – Dişleri kırabilir
  • Cam ve sert plastik – Ağızda ve boğazda kesikler oluşturabilir.
  • Balık kılçıkları, tavuk kemikleri – Boğaza kaçabilir.

Kimyasal Kirlenme

Besinlerin yapısında doğal olarak bulunan veya dışarıdan besinlere karışmış ya da besinlere eklenmiş olan kimyasal maddelerin meydana getirdiği kirlenmedir. Kimyasal bulaşmaya, gıdaların yetiştirilmesi sırasında kullanılan tarım ilaçları, yemek yenilen tabak, çatal vs. gibi araçların iyi durulanmaması nedeniyle üzerlerinde kalan deterjanlar, gıda üretim basamaklarında kullanılan makinelerin temizliğinde kullanılan deterjan, temizlik malzemesi, dezenfektan kalıntıları, gıda ambalajında kullanılan özellikle renkli plastikler vb. neden olabilir.

Besinlere çeşitli kaynaklardan karışan veya bir amaçla dışarıdan eklenen bazı kimyasal maddeler eser miktarlarda alındıklarında zehirli olmayabilir. Ancak bu maddeler inorganik yapıda toksinler oldukları için miktarları belirli düzeyleri geçerse zehirlenmelere neden olabilirler.

  • Ağır metaller

İçinde yiyecek içecek saklanan kapların yüzeylerindeki metallerin çözünmesi ile besinlerimiz metalik kirlenmeye maruz kalabilirler. Pişirme kaplarının kaplanmasında ve buzdolabı raflarının yapımında kullanılan kadmiyum, emaye kapların yapımında kullanılan antimon ve çinko gibi metaller, toksik etki yapabilirler. Bu tür kaplar ve buzdolabı rafları ile direk temas eden besinler, toksik metallerle kontamine olabilirler. Çevre kirliliğine bağlı olarak balık ve diğer deniz ürünlerinin tüketilmesi sonucu civa zehirlenmeleri de meydana gelebilir. Genellikle sinir sistemini etkileyen civa zehirlenmeleri ölümlere neden olmuştur.

  • Tarım ilaçları- pestisitler

Tarım ürünlerinde verim artırımı amacıyla kullanılan pestisitlerin bilinçsiz kullanımı ve yapılan hatalı uygulamalar nedeniyle zehirlenmeler meydana gelebilir.

Gıdalarda kimyasal kirlenme
  • Radyoaktif maddeler

Nükleer kazalar ve savaşlarda kullanılan nükleer başlıkların neden olduğu yarılanma ömürleri çok uzun olan radyoaktif bileşenler nedeniyle, başta süt ve süt ürünleri olmak üzere birçok besin risk altına girerek kimyasal kirlenmeye neden olmaktadır.

  • Temizlik kimyasalları

İyi durulanmamış kaplardan ve yüzeylerden ya da yanlışlıkla yiyeceklere bulaşan deterjanlar, vücutta birikerek toksik etki yapabilen kimyasal kirlenme nedenleridir.

  • Hormonlar

Ülkemizde ürün verimliliğini artırmak için, sera yetiştiriciliğinde ve hayvan üretiminde dışarıdan verilen hormonların bilinçsiz kullanımı, tüketici metabolizmasında düzensizliklere neden olmakta, karsinojenik etkiler meydana getirmektedir.

  • Plastikler

Besin ambalajlarında kullanılan plastiklerin bileşiminde bulunan monomerler, plastifianlar, stabilizitörler ve boyalar besinlere geçerek toksik etki gösterebilirler.

  • Gıda katkı maddeleri

Modern besin teknolojisindeki besinlerin renk, koku, lezzet ve kıvamlarını geliştirmek, uzun süre dayanmasını sağlamak ve tazeliğini korumak için kullanılan çeşitli kimyasal maddelerin önerilen miktarların üzerinde tüketilmesi sağlığa zararlıdır.

Biyolojik Kirlenme

Genellikle insan, hayvan ve çiğ besinlerle ilgili olan hastalık yapan mikroorganizmaların oluşturduğu tehlikelerdir. Biyolojik kirlenme konusunda daha detaylı bilgilendirmeye sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Göz atın: Besin Güvenliği Nedir?

Hoşunuza gidebilir